Follow by Email
Facebook

Blog 5 van serie: Zes leiderschapsrollen om je effectief door crisis heen te navigeren

Door crisis navigeren met hulp van Impeccable Leadership (ILS)

In de vorige blog las je over verschillende reacties van leiders in tijden van crisis. Twee reacties zijn om ofwel de controle te willen nemen als leider, ofwel om je juist terug te trekken. Voor beiden geldt dat ze menselijk zijn, maar lang niet altijd effectief. Een reactie als ”sponsor” daarentegen, is effectief door het ‘wij’ te dienen en gebruik te maken van de wijsheid van het systeem. In dit blog lees je naast de sponsor rol, welke andere vijf leiderschapsrollen [1] essentieel zijn om je door de crisis heen te navigeren. 

Eén van de sterke punten van ‘Impeccable Leadership’ is dat de fasen van teamontwikkeling verbonden zijn aan verschillende leiderschapsrollen. Met de term leiderschap ‘rol’ bedoelen we leiderschapsgedrag en de functie van leiderschap in een systeem. Deze rol kan zowel door één persoon worden opgenomen, als door verschillende personen binnen het hele team. Deze rollen zijn effectief of ineffectief, afhankelijk van de ontwikkelingsfase waarin jij en je team zitten, en wat er nodig is om vooruitgang te boeken. Door op het juiste moment de juiste rol te kiezen kun je handelen naar er wat nodig is om de teamontwikkeling, en de prestaties te verbeteren. Crisis zorgt voor onzekerheid, angst en verlies van oriëntatie, passend bij de reactieve fase. De volgende twee rollen hebben onder die omstandigheden een belangrijke functie.

De gids 
De rol van de gids biedt ‘een kaart van het territorium’. Deze kaart helpt teamleden bij het heroriënteren in tijden van crisis en om hun weg te vinden in veranderde omstandigheden. De gids deelt de nieuwste richtlijnen en prioriteiten met het team. Daarvoor is het belangrijk dat er een helder kader is. Vanuit dit heldere kader kun je vervolgens teamleden uitnodigen om ideeën en onderwerpen te bespreken die voor hen relevant zijn. Daarbij co-creëer je ook met het team. Daarnaast biedt de gids ook een ‘warm welkom’ en nodigt hij mensen uit om zich te uiten. De gids zorgt ervoor dat de praktische zaken worden geregeld – bijvoorbeeld door alternatieve manieren te verzorgen om bijvoorbeeld online nog steeds contact met elkaar te maken.

De expert
De rol van de expert is gebaseerd op de kennis die nodig is om primaire processen uit te voeren. De expert is op de hoogte van het ‘wat’ en ‘hoe’ op inhoudsniveau en is daarom in staat om technische vragen beantwoorden. Deze rol versterkt het team in het adequaat omgaan met uitdagingen. De expert geeft antwoorden. Door te luisteren krijgt het team relevante informatie. Vooral in de coronacrisis zien we het belang van expertise. Internationale onderzoekers en onderzoeksinstellingen bieden waardevolle inzichten die begrip creëren rondom het coronavirus. Dankzij deze experts zijn we op de hoogte van de gevaren van corona en welke inspanningen en prioriteiten ons kunnen helpen om effectief te handelen.

Beide rollen, van de gids en expert, zijn nodig, maar niet voldoende om door te gaan naar de volgende ontwikkelingsniveaus: de actieve- en de proactieve fase. Daarvoor hebben de volgende rollen een belangrijke functie.

De coach
De coach is de eerste rol in de actieve fase van teamontwikkeling. De coach is erop gericht om verbinding te creëeren – De eerste besturingslijn van de driehoek in het ILS-model. De coach is in staat om teamleden voorbij het inhoudelijke niveau te ondersteunen en sluit aan op het niveau van gevoelens en behoeften. Dit is erg belangrijk is om mensen in staat te stellen om te leren omgaan met de stress en emoties die in tijden van crisis de boventoon voeren. De impact van de coach komt tot uiting in de ontwikkeling van het team van ‘reactief’ naar ‘actief’. Dit is de broedplaats voor de creatieve dialoog en voor collectieve samenwerking die je vooruit helpt.

De onderhandelaar
De onderhandelaar zorgt ervoor dat de taart groter wordt voordat hij wordt opgedeeld. Hiervoor verkent de onderhandelaar verschillende perspectieven en verwelkomt diverse ideeën en benaderingen. De onderhandelaar helpt het team ook een gesprek te voeren dat leidt tot het combineren van het beste van beide werelden en het creëren van het best mogelijke pad voorwaarts. Dit leidt tot commitment. Teamleden zijn intrinsiek gemotiveerd omdat de teamleden betrokken zijn bij het proces en zich in de uitkomst herkennen. In plaats dat ze gefrustreerd zijn omdat ‘niemand naar hen luistert’. De besturingslijn van het ILS-model die bij deze beweging hoort volgt de lijn van verbinding naar commitment.

Zowel de rol van de coach als de rol van de onderhandelaar hebben over het algemeen een activerende werking op teamgedrag. Bij het effectief toepassen van deze rollen vindt er een ontwikkeling plaats op het gebied van bewustzijn, verbinding en creativiteit. Dit legt de basis voor een proactieve samenwerking binnen het hele systeem en waardoor de organisatie meer is dan de som der delen. Om de huidige uitdaging te overstijgen en de kracht van het hele systeem ook daadwerkelijk te benutten, zijn er twee andere rollen nodig.

De sponsor
De sponsor is de eerste leiderschapsrol die past bij de proactieve fase. In de vorige blog beschreven we al dat de sponsorrol een vorm van leiderschap vertegenwoordigt dat openstaat voor nieuwe ideeën en gevoelig is voor wat mensen nodig hebben. De sponsor cultiveert een staat om te kunnen ontspannen in de spanning. Hierdoor is de sponsor in staat om waar te nemen wat er op elk moment ‘speelt’, kan hij de teams betrekken en is hij in staat om de wijsheid van het systeem te gebruiken. De sponsor houdt rekening met de behoeften van de ‘organisatie als geheel’ en handelt ernaar, ook al past dit niet bij zijn of haar persoonlijke belangen.
Een sponsor integreert de eerdere rollen en brengt ze in op basis van de behoeften en context. Zo helpt de integratie van de rollen van gids, expert, coach en onderhandelaar ervoor om de dialoog tot stand te brengen die nodig is om samen ons nieuwe kader te creëren. Vanuit dit nieuwe kader kun je de strategie aanpassen voor de gehele organisatie die is afgestemd op de grotere missie. Heb je dit nieuwe kader gezamenlijk gecreëerd? Dan zorgt de sponsor ervoor om het kader op te splitsen in meerdere aansluitende projecten. Deze projecten worden toegewezen aan mensen die zowel de vaardigheden als de motivatie hebben om de vereiste resultaten te realiseren. Om de samenwerking optimaal te benutten, wordt de leider actief verbonden met de ideeën, gevoelens en behoeften van de teamleden en vice versa.

De awakener
De awakener is gefocust op de missie, ‘het waarom’, van de organisatie. De awakener zoekt antwoorden op de vragen: ‘Wat willen we bijdragen aan onze grotere context?’ en ‘Op welke manier willen we waarde creëren voor de wereld, voor onze klanten en voor onze mensen?’ De awakener helpt om een ​​praktisch- en spiritueel perspectief te vinden, zoals David Brooks dat ook deed in de NY Times [2]: ‘Het is het verhaal dat we over dit moment vertellen. Het is de manier waarop we ons moment van lijden vastbinden aan een groter verhaal van verlossing. Het is de manier waarop we dan uitgaan en dat verhaal koppig uitleven. De plaag van vandaag is een onzichtbaar monster, maar het baart een betere wereld.’

Principe 10: De awakener vertaalt wat het betekent om mens te zijn in leiderschap [3] 
De awakener raakt niet verstrikt in de huidige crisis en biedt ondersteuning om door de dichte mist heen te kijken. De awakener tilt zijn omgeving geestelijk op zodat mensen zich kunnen verbinden aan een inspirerende toekomst. Hierdoor ontstaat er ruimte om in dialoog te gaan met wat voor de mooist denkbare toekomstperspectieven zijn. De awakener behartigt de belangen van alle betrokkenen en definieert succes in termen van de gezondheid van de hele organisatie en de grotere context.

Ben je benieuwd naar hoe ILS je mogelijk verder in de praktijk kan ondersteunen?
Blijf deze blog serie dan volgen via LinkedIn en www.impeccable-leadership.com/blog. En/of lees hier het volledige artikel. Uiteraard kun je ook altijd contact met ons opnemen. Over twee weken plaatsen we de laatste blog met de belangrijkste suggesties en tips die je door deze crisis leiden en navigeren.

[1]  Deze rollen zijn geïnspireerd op het werk van Robert Dilts (2003): ”From Coach to Awakener”.
[2]
[3] Zie ook de meer algemene verklaring van Marc Lauwers, CEO van Argenta België: ”Impeccable Leadership’ vertaalt wat het betekent om een mens te zijn in leiderschap.” (Voorwoord van het aankomende boek ”Impeccable Leadership” van Frits Wilmsen en Nienke Schaeffer)

Andere blogs