Follow by Email
Facebook

Blog 4 van serie: Verschillende leiderschapsreacties in tijden van crisis

Door crisis navigeren met hulp van Impeccable Leadership (ILS)

In de vorige blog las je wat je kunt doen om de nieuwe realiteit te vertalen naar een aangepast kader; Als leider heb je hiervoor implicaties van bedreigingen en kansen te identificeren, verbinding als basis te leggen voor impact, en je team te blijven betrekken. Wil je nu weten wat verder een effectieve reactie van een leider is in tijden van crisis? Dan is het essentieel om stil te staan bij verschillende reacties van leiders uit het verleden. In dit blog bestuderen we daarom drie algemene leiderschapsreacties: ‘’De leiders die de controle overnemen’’, ‘’De leiders die zich terugtrekken’’ en  ”De leiders die de sponsorrol nemen” en twee aansluitende principes. 

Leiders die de controle overnemen
Uit onderzoek blijkt dat veel leiders geneigd zijn om directief te worden naar hun werknemers in tijden van crisis. Deze leiders zijn geneigd om steeds meer beslissingen zelf te nemen en hebben een grote behoefte aan controle. Er ontstaat een ‘we moeten iets doen’ actiegerichte houding – met het doel om te controle te behouden. Hierachter schuilt de angst voor het onbekende als de (echt) controle wegvalt. Het gevolg hiervan is dat mensen in de organisatie minder flexibel worden, de moed om proactief te zijn wordt onderdrukt en ze minder geneigd zijn om zelf beslissingen te nemen. Mensen worden reactief, meegaand en ze houden hun mond. En dat terwijl de tegenovergestelde neigingen: een proactieve houding, je flexibel opstellen en je uit te spreken, juist cruciaal zijn in tijden van crisis. Deze maken het eenvoudiger om je aan te passen aan de nieuwe omstandigheden, dragen bij aan de prestaties, en zorgen ervoor dat continuïteit en innovatie wordt behouden.

Leiders die zich terugtrekken (in zichzelf)
Er bestaat ook een groep leiders die juist geneigd is om helemaal geen beslissingen te nemen. De kern van deze reactie komt voort uit de angst om een ​​fout te maken. Deze categorie van terugtrekking gaat  over leiders die verlamd raken en bevriezen door angst. Deze verlamming of bevriezing kan komen doordat de situatie op zich overweldigend lijkt, de leider alsmaar blijft analyseren, of bang is voor de gevolgen die een mogelijke fout kan hebben.

Een bekend voorbeeld hiervan is de aanpak aansluitend op de kernramp in Tsjernobyl. De mensen die verantwoordelijk waren voor de explosie ontkenden destijds het extreme gevaar dat de explosie met zich meebracht. In het begin van de Corona-crisis waren we getuige van een zelfde soort reactie. De ernst van de crisis werd door velen ontkend en mensen zagen niet in waarom de ‘bekende’ manier van werken zou moeten worden aangepast. Leiders die de neiging hebben om zich terug te trekken lijken te geloven dat het niet maken van een beslissing beter is dan een slechte beslissing. Terwijl het niet nemen van een beslissing al een beslissing op zich is.
Het resultaat van het terugtrekkende gedrag leider in een crisis is dat het ontbreekt aan oriëntatie binnen teams. Mensen weten niet wat ze moeten doen en gaan het gedrag van de leider spiegelen: ze worden reactief en gaan zich focussen op hun eigen (afdelings) belang. Bovendien kan een dergelijke angst ‘besmettelijk’ werken en ook een verlammend effect hebben op het team. Dit leidt tot fragmentatie en brengt de continuïteit in gevaar. Dat is natuurlijk niet erg effectief in een tijd waar aanpassing en innovatie noodzakelijk is.

Principe 8: Mensen zijn vaak geneigd destructieve beslissingen te nemen onder druk
Misschien herken je je momenteel in een van de eerste twee categorieën. Maak je geen zorgen, dit is slechts menselijk. Een artikel van de BBC [1] brengt ons tot de conclusie van psychologen dat mensen vaak zelfdestructieve beslissingen nemen onder druk vanwege neuro-biologische reacties. Hoewel het er van de buitenkant passief uitziet als iemand verlamd raakt van angst, zijn de hersenen actief bezig om de verlamming te laten optreden. Terwijl adrenaline door het lichaam stroomt en onze spieren gespannen zijn, zendt het primitieve ‘kleine brein’ aan de basis van onze nek een signaal uit om ons genageld aan de grond te houden. Vanuit een neurobiologisch oogpunt is de functie hiervan om onszelf te beschermen en om te kunnen overleven. Dit mag dan wel een eerste menselijke reactie zijn, effectief leiderschap vraagt ​​om iets anders.

Leiders die de sponsorrol nemen
In de kern is dit een leiderschapsreactie waarmee je open en verbonden kunt blijven, zelfs- en vooral in moeilijke tijden. Leiders die reageren met ‘sponsoring’ kunnen ook angst voelen, maar worden er niet door gedreven. Deze leiders kunnen hun emoties beheersen en kalm blijven terwijl ze spanning ervaren. Om weloverwogen beslissingen te nemen voor het hele systeem durven ze de realiteit onder ogen te zien, verzamelen ze de relevante gegevens en betrekken ze daarnaast de expertise en -kritische stemmen van anderen. Ze hebben de persoonlijke kracht, of ‘innerlijke grond’, gecultiveerd die helpt om reactieve reacties te overstijgen naar meer proactieve reacties. En ze maken hierbij gebruik van onze verschillende intelligenties zoals ons hoofd, hart en gevoel

Principe 9: Dien als sponsor het ‘wij’ en maak gebruik van de wijsheid van het systeem
De rol van de sponsor gaat over leiderschap dat openstaat voor nieuwe ideeën en is gevoelig voor wat mensen nodig hebben. De sponsor dient het ‘wij’ door:
– Open, transparant en toegankelijk te zijn;
– Naar feiten te zoeken en informatieve verkenningen- en creativiteit te stimuleren;
– En door zijn of haar intentie te noemen om op kwaliteit gebaseerde beslissingen te nemen.
De sponsor staat onzekerheid toe en gaat met zorg en betrokkenheid om met emoties. De leider als sponsor omarmt het ‘niet te weten’ om de kansen die zich van moment tot moment voordoen te zien en te voelen. Zo kijkt een sponsor door- en zelfs voorbij de crisis.

Ben je benieuwd naar hoe ILS je mogelijk verder in de praktijk kan ondersteunen?
Blijf deze blog serie dan volgen via LinkedIn en www.impeccable-leadership.com/blog. En/of lees hier het volledige artikel. Uiteraard kun je ook altijd contact met ons opnemen. Ben je benieuwd wat je kunt doen om je reactieve- en op angst gedreven reactie om te buigen naar naar een actievere- en proactievere reactie? En welke leiderschapsrollen naast die van de sponsor je hiervoor kunt toepassen? Lees dan over een week de volgende blog. 

[1] 

Andere blogs